20 Ιαν 2009

Λεξικό Γλωσσολογικών Όρων

Από την Πύλη για την ελληνική γλώσσα. Go!

4 σχόλια:

Ωκεανίδα είπε...

Απαραίτητο γλωσάρι για όποιον ενδιαφέρεται για τη γλωσσολογία. Έχει και το πλεονέκτημα ότι ο κάθε όρος αναφέρεται και σε ξένη γλώσσα.

Έχω μια απορία σχετικά με τον όρο "ουράνωση / ουρανοποίηση": ο Μπαμπινιώτης στο λεξικό του αναφέρει μόνο το "ουράνωση". Το έχω δει όμως κι αλλού ως "ουρανικοποίηση", ενώ εγώ το είχα μάθει ως "ουρανοποίηση". Δεν υπάρχει συμφωνία ανάμεσα στους έλληνες γλωσσολόγους;

Vangelis είπε...

Ωκεανιδα μου, οι Έλληνες γλωσσολόγοι αν συμφωνήσουν να μου πεις κι εμενα!!
Ουρανικοποίηση, νομίζω ειναι επικρατεστερος όρος ΑΛΛΑ,αφου αναφερεται στον "ουρανισκο" δε θα ηταν πιο σωστός ως Ουρανισκοποίηση;
αφού το ένθημα -ισκ- θα παραγει παραγωγα σε -ισκοποίηση.
Το ουρανός σε ουρανοποίηση, ενω το επιθετο ουρανικός (αν αναφέρεται στον ουρανό του στόματος) με καποια αφαίρεση μπορούμε να ο δεχτούμε!!

Ωκεανίδα είπε...

Και ο όρος "ουράνωση"; Πέρα από το λεξικό του Μπαμπινιώτη, το έχω ακούσει μόνο μια φορα... Χρησιμοποιείται;

Vangelis είπε...

Δε νομίζω! Πάντως εγώ δεν το έχω ακούσει ή διαβάσει κάπου...

Kαλωσόρισμα-Welcoming-Bienvenidos

Αν και καθημερινά χρησιμοποιούμε τη γλώσσα, αν και όλοι μας εκφράζουμε ισχυρές απόψεις για τη δομή της, για τις ιδιότητές της και για τη σωστή της χρήση, σπάνια σταματούμε, έστω και για μια στιγμή, για να σκεφτούμε για αυτό το θαύμα.
Οι λεγόμενοι "ειδικοί" της γλώσσας, μας μιλάνε για την "κακή" χρήση του από ανέκαθεν" ή και άλλων λέξεων, μας δίνουν διαλέξεις για την ετυμολογία τους, αλλά επιμελώς δεν μπαίνουν μέσα στο ίδιο το θαύμα της γλώσσ" ας: Το πώς στην πραγματικότητα λειτουργεί .
Σας ζητώ να σκεφτείτε για ένα μόνο λεπτό: αυτή τη στιγμή διαβάζετε αυτό το κείμενο και το κατανοείτε, αλλά, δεν έχετε συνειδητή γνώση για το πώς το καταφέρνετε!
Η μελέτη αυτού ακριβώς του μυστηρίου, είναι η επιστήμη της Γλωσσολογίας.

Η γλώσσα είναι μια ψυχολογική ή γνωσιακή ιδιότητα των ανθρώπων. Δηλαδή,υπάρχουν κάποιες ομάδες νευρώνων που δουλεύουν ασταμάτητα στον εγκέφαλό μου και μου επιτρέπουν αυτή τη στιγμή να κάθομαι εδώ και να παράγω αυτές τις ομάδες από γράμματα. Ανάλογα, σε εσάς υπάρχουν άλλες ομάδες νευρώνων που σας επιτρέπουν να κατανοείτε αυτά τα σημεία και να τα "μεταφράζετε" σε κατανοητές ιδέες και σκέψεις.

Υπάρχουν όμως κι άλλα πολλά υποσυστήματα που εμπλέκονται εδώ.
Αν εγώ, αυτή τη στιγμή, σας μιλούσα, θα παρήγαγα ηχητικά κύματα με τις φωνητικές μου χορδές και θα άρθρωνα ήχους ομιλίας με την γλώσσα, τα χείλη, τις φωνητικές χορδές. Στην άλλη άκρη, εσείς θα ακούγατε αυτά τα ηχητικά κύματα και θα τα μεταφράζατε σε ήχους ομιλίας χρησιμοποιώντας τα ακουστικά σας όργανα. Αυτή η μελέτη της Ακουστικής και της Άρθρωσης της ομιλίας ονομάζεται: Φωνητική.

Όταν πιά θα μεταφράσετε τα ηχητικά κύματα σε νοητικές αναπαραστάσεις, τα αναλύετε σε συλλαβές και τα κατηγοριοποιείτε.
Π.χ. Κάθε ομιλητής της ελληνικής γνωρίζει ότι το συμφωνικό σύμπλεγμα /χθ/ είναι επιτρεπτό στην ελληνική, αλλά το σύμπλεγμα */θχ/ όχι. Έτσι η ψευδο-λέξη /χθέτα/ μπορεί να υπάρξει, ενώ η */θχέτα/ , όχι. Αυτό το πεδίο της γλωσσικής επιστήμης εξετάζει η Φωνολογία.

Μετά θα παίρνατε αυτές τις ομάδες των ήχων και θα τις οργανώνατε σε μονάδες με σημασία ( Μορφήματα και λέξεις).
Π.χ, η λέξη "άνεργος" αποτελείται από τρία μορφήματα: το πρόθημα α(ν)-, που σημαίνει "μη/όχι", το θέμα -εργ-, που φέρει και την κύρια σημασία, και το το επίθημα -ος, που σημαίνει: (ενικός αριθμός), (ονομαστική πτώση), (αρσενικό γένος). Κι έτσι, ολόκληρη η σημασία της λέξης "άνεργος" σημαίνει στη Ν.Ε. " αυτός που δεν έχει εργασία", και αποτελεί την μελέτη της Μορφολογίας.

Κατόπιν θα οργανώσετε αυτές τις λέξεις σε φράσεις και προτάσεις.Αυτή είναι η μελέτη της Σύνταξης.

Για τα υπόλοιπα πεδία της Γλωσσολογίας θα ασχοληθούμε στις ανάλογες σελίδες όταν προκύψουν...Ευχαριστώ εκ των προτέρων,

Καλό ταξίδι στον μαγικό μας κόσμο!